تبلیغات
اخبار بانکی - مطالب بانکداری اسلامی
 

تاریخچه بانكدارى اسلامى در جهان 

نوشته شده توسط :
یکشنبه 24 بهمن 1389-11:41 ق.ظ

نظام بانكدارى متداول در كشورهاى جهان امروز، نظام متكى بر ربا و اخذ بهره هاى كلان از مشتریان است . به عبارتى رساتر، بانكدارى جهان امروز، بر ربا و بهره استوار است ودر كشورهاى سرمایه دارى و غیر سرمایه دارى بانكدارى یكى از منابع سرشار حكومتها و بخش خصوصى ، به شمار مى رود. بدیهى است این نظام كه در حقیقت شكل تكامل یافته و پرسودتر نزول خوارى و مرایحه است ، با احكام عالیه اسلام در تضاد كامل است و به همین سبب فكر ایجاد نظام بانكى بر مبناى احكام اسلامى ، از دیرباز بین مسلمانان جهان ، بویژه مردم كشورهاى اسلامى مطرح بود، در این راستا تلاشهایى هم صورت گرفته است .
اولین بانكى كه در قالب اسلامى موجودیت یافت ، بانك پس انداز بود كه در اوایل دهه 1960، در مصر تشكیل شد.

 

 

 این بانك كه با اتكا به سپرده هاى اشخاص موجودیت یافته بود، به منزله انبارى كه كالا را مى پذیرد و براى مصرف در اختیار مناطق مختلف مى گذارد عمل مى كرد. بدین معنى كه با پذیرش سپرده هاى اشخاص ، منابع حاصله را به سایر مؤ سسات وام مى داد. در دهه 1970 نیز تعدادى بانك مشابه بانكى كه در مصر تاءسیس شده بود، در كشورهاى كویت ، امارات متحده ، اردن ، سودان و پاكستان تشكیل شد و همزمان ، دو بانك نظیر این بانكها در كشورهاى لوگزامبورگ و سوئیس دایر شد.
در سال 1975 نیز یك بانك بین المللى ، با نام  بانك توسعه اسلامى در جده (عربستان سعودى ) تاسیس شد.
از سال 1980 تلاش براى اسلامى كردن نظام بانكى كشورهاى مسلمان و كوشش براى از بین بردن نظام بانكى متكى به ربا، سرعت گرفت . به عنوان نمونه دولت پاكستان از سال 1978 بهره معاملات را از تمام نظام بانكى كشور حذف كرده و از اول ژوییه 1985، كلیه معاملاتى كه با بانكها صورت مى گیرد، بر پایه مشاركت است و طرفین به رعایت قوانین شرعى در این خصوص ملزم هستند.

منبع: كتاب دین و اقتصاد





نظرات() 

در بانكدارى اسلامى، تخصیص منابع پولى با چه اهرم ها و ابزارهایى صورت مى گیرد؟

نوشته شده توسط :
یکشنبه 24 بهمن 1389-11:39 ق.ظ

در قانون بانك دارى بدون ربا، اهرم ها و ابزارهایى كه براى جذب نقدینگى و دادن تسهیلات و تخصیص منابع پولى استفاده مى شود، دو گونه اند: یكى مرابحه، دیگرى مشاركت. در سیستم مرابحه، بانك، به عنوان قرض پول به متقاضى تسهیلات نمى دهد، بلكه فرض براین است كه آن چه را متقاضى به آن نیاز دارد، به صورت نقد براى او خریدارى مى كند و پس از افزودن سود معین، به صورت اقساط به او مى فروشد; یعنى درصدى از پیش تعیین شده بر قیمت خرید مى افزاید; مثلاً یك كارخانه دار به بانك مراجعه مى كند و مى گوید: من قصد خرید مواد خام را دارم. بانك مواد خام را مطابق با تقاضاى او خریداى مى كند (مثلا صد میلیون تومان) و با افزودن سود مورد نظر براى فروش، به صورت قسطى به او مى فروشد (مثلاً صد و بیست میلیون تومان). ساز و كار دیگر به صورت مشاركت است.

 بدین صورت كه بانك، سرمایه هاى سپرده گذاران خود را به نحو شركت در اختیار متقاضیان قرار مى دهد و با سرمایه هاى كارفرمایان اقتصادى شریك مى شود; یعنى كارفرماى اقتصادى، منابع مالى اختصاصى دارد كه متعلق به خود اوست. منابع مالى مشاركتى را هم از بانك دریافت مى كند ومجموع منابع را به صورت مشاركت، سرمایه گذارى مى كند و هزینه هاى آن را كسر مى كند و سود خالص باقى مانده را به بانك اعلام مى كند. بر اساس توافقى كه قبلاً بین بانك و بنگاه اقتصادى شریك صورت گرفته است، این سود تقسیم مى شود. اگر تقسیم سود بر اساس مقدار سرمایه باشد، مثلاً اگر پنجاه درصد سرمایه خاص شركت بوده و پنجاه درصد سرمایه از ناحیه ى بانك تأمین شده باشد، سود هم بین بانك و كارفرماى اقتصادى به همین نسبت تقسیم مى شود. بانك بخشى از سود به دست آمده را به عنوان حق وكالت بر مى دارد، و باقى مانده ى سود را بین سپرده هایى كه مردم در بانك گذارده اند تقسیم مى كند. این دو ساز و كار (مرابحه و مشاركت) طبعاً با ساز و كار بانك هاى ربوى متفاوت است.

ظاهراً هر گونه نیاز مردم به منافع مالى بانك با استفاده از ابزارهاى یاد شده قابل تأمین است.

منبع: كتاب دین و اقتصاد





نظرات() 

آیا وظیفه ی بانك در اقتصاد غرب با وظیفه ی بانكداری اسلامی قابل اجراست؟

نوشته شده توسط :
یکشنبه 24 بهمن 1389-11:35 ق.ظ

 وظیفه ى مهم بانك در اقتصاد غرب، جذب نقدینگى و اعطاى تسهیلات و تخصیص آن است. از این جهت، بین بانك دارى ربوى و غیر ربوى فرقى نیست. بانك دارى بدون ربا نیز باید این وظیفه را به خوبى انجام دهد كه در این صورت یكى از عوامل توسعه ى اقتصادى، وجود بانك است; چون پول هاى خردِ غیر قابل استفاده را از میان مردم جمع كرده، به كارفرمایان سرمایه دار مى دهد تا با استفاده از آنها فعالیت هاى اقتصادى خود را انجام دهند; بنابراین در اقتصاد امروز اصل وجود بانك ضرورى است. ماهیت بانك دارى ربوى، گرفتن و دادن وام با نرخ بهره است; یعنى بانك در سیستم ربوى با گرفتن پس انداز و سپرده از مردم به آنها بهره مى پردازد و به متقاضیان پول، پول مورد نیازشان را مى دهد و از آن با نرخ بالاترى بهره مى گیرد. از مابه التفاوت نرخ كه به سپرده گذاران مى دهد و از متقاضیان مى گیرد، هزینه ها و امكانات گسترش خود را تأمین مى كند. مردم با اعتماد به بانك هم پولشان را حفظ مى كنند و هم بهره ى آن را مى گیرند و در مقابل، بانك نیز به كسانى اعتماد مى كند كه بتوانند اصل و فرع پول را به بانك برگردانند، در حالى كه ساز و كار یا ماهیت بانك دارى بدون ربا، به كلى با این ساز و كار متفاوت است; و لذا تفاوت آنها صورى نیست، بلكه ماهوى است.

بانك دارى اسلامى، با مشاركت سپرده گذاران، در فعالیت هایى كه توسط بانك، تأمین مالى مى شود شركت مى كند; یعنى سپرده گذاران، در فعالیت هاى اقتصادى شریك مى شوند تا كارفرمایان اقتصادى، با گرفتن تسهیلات از بانك، آن فعالیت هاى اقتصادى را سامان دهند.

 

 

 

در این جاسپرده گذاران بانك، دغدغه ى خاطر دارند كه بانك چگونه این وجوه را مورد بهره بردارى قرار مى دهد. بانك نیز دغدغه ى خاطر دارد كه استفاده كننده از تسهیلات در چه زمینه هایى این پول را به كار مى گیرد كه سود بیش ترى به بانك بدهد.

در بانك دارى بدون ربا، بانك موظف است به عنوان وكیل سپرده گذاران، وجوه آنها را در زمینه هایى سرمایه گذارى كند كه سودآورى
بیش ترى دارد; لكن سود مشخص و از پیش قطعى شده اى براى این وجوه در نظر گرفته نمى شود; بنابراین، بانك دارى اسلامى، بانك دارى مشاركتى است; و بانك دارى ربوى، بانك دارى بدون مشاركت. این مشاركت در صورتى صحیح است كه مشاركت در سود و زیان باشد; یعنى سپرده گذاران هم چنان كه انتظار سود دارند، احتمال زیان را هم بدهند; گرچه وقتى وجوه بسیار متفرق و گسترده ى افراد به بانك رسید و بانك این وجوه را به بنگاه ها، شركت ها و اشخاص حقیقى و حقوقى فراوان داد، ضریب احتمال ریسك كاهش پیدا مى كند، بلكه احتمال زیان، صفر مى شود; زیرا همواره همه ى سرمایه گذارها زیان نمى كنند، و اگر بخشى از آنها ضرر كنند، بخش دیگر با سود خود این ضرر را جبران مى كنند; بنابراین، سپرده گذاران همواره سودكرده و بانك همواره از حق وكالت خود استفاده مى كند و در صدى را به عنوان حق وكالت از سود حاصله اخذ مى كند و لذا زیان نخواهد دید.

منبع: كتاب دین و اقتصاد





نظرات() 

بانکداری اسلامی چیست؟

نوشته شده توسط :
یکشنبه 11 مهر 1389-12:42 ب.ظ

آغاز بانکداری اسلامی به دغدغه یکی از کشورهای غرب در مورد رواج گسترده بانکداری ربوی بر می گردد که در نتیجه آن شهید محمدباقر صدر در این باره تحقیقات جامعی بعمل آورد. علت طرح موضوع هم این بود که مسلمانان استقبال چندانی از تودیع پول در بانکداری ربوی نداشتند و سرمایه های خود را به طور معمول در این بانک ها سپرده گذاری نمی کردند. شهید صدر دو بحث در ایجاد بانکداری غیرربوی بیان داشت : اول اینکه در اساس و به طور پایه ای ، بانکداری چگونه اسلامی  می شود، و دوم اینکه چه کنیم تا در صورت عدم تغییر وضع موجود، نوعی بانکداری رواج یابد که لااقل شبهه ربوی نداشته باشد، یعنی از اساس و بنیان، بانکداری اسلامی مطرح نشود که با مشی حکومت مطابق نباشد، بلکه به گونه ای باشد که بتوان با حفظ شیوه بانکداری متعارف فعلی (ربوی) و حذف نقاط منفی آن (ربوی بودن) از طریق استناد به فتاوای مشهور و همچنین حفظ نقاط قوت این بانکداری همانند نقل و انتقال پول به اصلاح آن پرداخت. شهید صدر روش دوم را پیشنهاد کرد؛ وی اجرای روش اول را که شامل ایجاد تغییرات اساسی در ساختار و بنیان بانکداری است به دلیل نبود شرایط کافی، مناسب ندانسته و بنابراین بانکداری بدون ربا را مطرح می کرد. این نوع نظام بانکداری بدون ربا ریشه در ایدئولوژی و ارزش های اقتصاد اسلامی دارد و تحقق آن مستلزم استقرار عدالت اقتصادی و اجتماعی و نیز توزیع عادلانه درآمد و ثروت در جامعه است. بنابراین، منظور از بانکداری اسلامی نوعی سیستم بانکداری است که مبتنی بر قوانین اسلامی و نظریات اقتصاددانان و کارشناسان علوم بانکی و علمای اسلام است. اگر مولفه های اصلی بانکداری اسلامی را حذف ربا از تمامی عملیات بانکی و انطباق عملیات بانکی با موازین شرعی بدانیم، اساس بانکداری اسلامی، تسهیم سود، مشخص بودن مسیر مصرف منابع و نظارت بر عملیات بانکی خواهند بود. براین اساس، در بانکداری سنتی (ربوی) بین بانک و مشتری و گیرنده تسهیلات یک رابطه مستقیم وجود دارد و بواسطه وجود همین رابطه مستقیم، رابطه دائن و مدیون بوجود می آید، اما در بانکداری اسلامی وجوه سپرده گذاران طبق موازین شرعی و حقوقی و درقالب عقود معین سرمایه گذاری می شود. در مبحث بانکداری اسلامی موضوع سود و حداقل سود مورد انتظار پیش کشیده می شود که با ربا (بهره)، به معنی دریافت هر مبلغ اضافه بر روی دین مشروط بر اینکه قبلاً شرط شده باشد، تفاوت هایی اساسی دارد، از جمله اینکه: سود با توافق طرفین تعیین و به نسبت های مورد توافق پرداخت می شود، ولی ربا از طرف وام دهنده (دائن) تعیین و به هر نرخ یا نرخ های ثابت از قبل تعیین شده، پرداخت می گردد. سود قبل از تحقق حالت التزام دارد و پس از تحقق حالت الزام، ولی ربا بر ذمه وام گیرنده (مدیون) بوده و پرداخت آن در هر حالتی الزامی است. سود *** نظام بانکداری بدون ربا ریشه در ایدئولوژی و ارزش های اقتصاد اسلامی دارد و تحقق آن مستلزم استقرار عدالت اقتصادی و اجتماعی و نیز توزیع عادلانه درآمد و ثروت در جامعه است. *** اساس بانکداری اسلامی، تسهیم سود، مشخص بودن مسیر مصرف منابع و نظارت بر عملیات بانکی است. حاصل بهره وری از عوامل تولید، بالاخص عامل کار و سرمایه است، ولی ربا حاصل بهره وری از سرمایه (دارایی های نقدی) است و صاحب سرمایه در تحقق آن مشارکت مستقیم ندارد. سود مستند و مجوز شرعی دارد و از لحاظ حقوقی و اقتصادی قابل توجیه است، ولی ربا مستند و مجوز شرعی ندارد و از لحاظ حقوقی و اقتصادی قابل توجیه نیست. ازطرفی بانکداری اسلامی برخلاف دیدگاه سایر موسسات مالی که هرگز ارتباط بین بانکداری واصول اخلاقی را نپذیرفته اند، پایبند به اصول اخلاقی است. توجه به اوضاع مشتریان ووضعیت های موجود در نحوه رفتار با مشتری ازویژگی های این نظام است. بنابراین تعریف،بانک اسلامی پول های مشتریان خودرا بدون تعهدمستقیم یاغیر مستقیم به پرداخت پاداش ثابت به سپرده ها‌ی آنها دریافت می کندامابازپرداخت اصل سپرده ها را به هنگام درخواست مشتری تضمین می کند. بانک اسلامی، وجوه نزد خود را(بدون وام دادن بابهره)در فعالیت های تجاری وسرمایه گذاری به کارمی گیرد (یعنی براساس مشارکت درسود)ودر صورتی که فعالیت موردنظرزیان کندبانک نیز همانند سایر شرکاء در زیان سهیم خواهد شد. برای تکمیل تعریف بانک اسلامی لازم است شرط دیگری به شرط عدم معامله با بهره(ربا) اضافه نمود. و آن التزام به اصول شریعت اسلامی در تمام فعالیت ها و معاملات(و به دنبال آن عدم به کار گیری منابع مالی در فعالیت های غیر مشروع) و التزام به مقاصد شریعت در تأمین منابع و مصالح جامعه اسلامی می باشد. بنابراین بانک اسلامی منابع مالی خود را به بهترین فعالیت های ممکن تخصیص داده و برمبنای ارزش های اخلاقی واصول شرعی برای تأمین منافع فردی (در ضمن مصالح اجتماعی) به مشتریان خود مشاوره میِ دهد. ناگفته پیداست که این تعریف از بانک اسلامی(که در آن عدم کاربرد بهره شرط ضروری وعمل به شریعت شرط کافی است) مسئولیت سنگینی به دوش این مؤسسه می افکند ، خصوصاً درشرایط امروزی کشورهای اسلامی که در تمام زمینه های تولیدی و تأمین مالی لازم است منابع خود را به طور کامل و با بیشترین کارآیی به کار گیرند، تا بتوانند در فرایند توسعه و زدودن فقر به موفقیت دست یابند اهداف نظام بانکی در چارچوب چنین قانونی اینگونه عنوان شده اند : - استقرار نظام پولی و اعتباری بر مبنای حق و عدل (با ضوابط اسلامی) به منظور تنظیم گردش صحیح پول و اعتبار در جهت سلامت ورشد اقتصادی کشور - فعالیت در جهت تحقق هدف ها وسیاست ها و برنامه های اقتصادی دولت باابزارهای پولی و اعتباری -ایجاد تسهیلات لازم برای گسترش تعاون عمومی و قرض الحسنه از طریق جذب و جلب وجوه آزاد، اندوخته ها، پس اندازها، سپرده ها و بسیج و تجهیز آنها برای تامین شرایط و امکانات کار و سرمایه گذاری - حفظ ارزش پول و ایجاد تعادل در موازنه پرداخت ها و تسهیل مبادلات بازرگانی - تسهیل در امور پرداخت ها و دریافت ها و مبادلات و معاملات و سایر خدمات که به موجب قانون بر عهده بانک گذاشته می شود.

منبع: سایت بانک ملی





نظرات() 

تشکیل "صندوق اسلامى پول"بین کشورهاى اسلامى

نوشته شده توسط :
چهارشنبه 31 شهریور 1389-12:53 ب.ظ

وزیر امور اقتصادی و دارایی کشورمان با اشاره به فعالیت های گسترده بانک توسعه اسلامی، پیشنهاد تاسیس یک نهاد مالی با عنوان "صندوق اسلامی پول" را برای فراهم کردن زمینه مشاوره و نظارت بر نظام پولی کشورهای اسلامی مطرح کرد.

"،سید شمس الدین حسینی " در حاشیه سی و پنجمین اجلاس گروه بانک توسعه اسلامی در باکو افزود: با وجود فعالیتهای موفق بانک توسعه اسلامی جای صندوق اسلامی پول در جهان اسلام عملا خالی است .
وی افزود: کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی که گرد هم آمده و بانک توسعه اسلامی را تشکیل دادند، جا دارد که برای تاسیس این نهاد مالی هم اقدام کنند.
بگفته وی صندوق اسلامی پول در صورت تاسیس و تنظیم ساز و کارهای خود می تواند در مشاوره و نظارت بر نظام پولی کشورهای اسلامی نقش موثری را ایفا کرده و رابطه و ثبات ارزی بین کشورهای عضو را تنظیم کند. وی افزود: پیشنهاد تشکیل این صندوق می تواند به عنوان یکی از الویتهای پژوهشی مورد حمایت بانک توسعه اسلامی هم قرار بگیرد.
دکتر حسینی با اشاره به اینکه بانک توسعه اسلامی با هدف حمایت از توسعه در کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی تشکیل شده است، افزود: در حال حاضر این بانک در بخش های مختلف، از فعالیتهای اقتصادی در کشورهای عضو پشتیبانی می کند که پوششهای بیمه صادراتی، تضمین های تجاری و تضمین مالی پروژه ها از جمله آن است.
نماینده جمهوری اسلامی ایران در هیئت عامل بانک توسعه اسلامی با اشاره به بحران اقتصادی فراگیر جهانی گفت: با وجود اینکه کشورهای اسلامی هم تحت تاثیر این بحران قرار گرفته اند و میانگین رشد اقتصادی این کشورها از 4/6 درصد در سال 2008 به 1/2 درصد در سال 2009 رسیده است، بانک توسعه اسلامی از معدود موسسات مالی در دنیاست که در سایه روشهای اصولی و عملکرد مالی غیر ربوی وضعیت مستحکمی داشته و از این بحران آسیب ندیده است.
وی با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران از سهامداران عمده بانک توسعه اسلامی است و در عین حال توانسته است به نحو خوبی از منابع بانک در تامین مالی پروژه ها استفاده نماید،افزود: در بخش تامین مالی تجاری هم ایران از کشورهایی است که از منابع بانک استفاده خوبی داشته است.
بگفته وی جمهوری اسلامی ایران در بخش تامین مالی پروژه های زیربنایی دومین و در بخش تامین مالی تجاری در جایگاه سومین استفاده کننده از منابع بانک توسعه اسلامی قرار دارد و در مجموع حدود 4 میلیارد دلار از تسهیلات پروژه ای و تامین مالی تجارت، بانک توسعه اسلامی استفاده کرده است.
دکتر حسینی با اشاره به میزان سرمایه ایران در بانک توسعه اسلامی گفت: با توجه به تصویب افزایش سرمایه در سال گذشته سرمایه ایران در این بانک به حدود 1/9 میلیارد دلار رسیده است که یک سوم آن باید پرداخت شود.
بگفته وزیر اقتصاد و دارایی کشورمان در عین حال جمهوری اسلامی ایران در صورت فراهم شدن شرابط برای افزایش سرمایه بخصوص در نهادهای زیر مجموعه بانک از قبیل "شرکت بین المللی تامین مالی – تجاری"،" موسسه بیمه اعتبارات صادراتی" و مانند آن در این زمینه اقدام خواهد کرد.
به گزارش ایرنا سی و پنجمین اجلاس مجمع عمومی بانک توسعه اسلامی امروز با شرکت وزیران امور اقتصاد و دارایی 56 کشور عضو بانک توسعه اسلامی و با سخنان رییس جمهوری آذربایجان در باکو گشایش یافت.
مجمع عمومی بانک توسعه اسلامی عالی ترین رکن بانک و متشکل از وزیران امور اقتصادی و دارایی کشورهای عضو است که جلسات آن سالی یک بار برگزار می شود.
بانک توسعه اسلامی در سال 1975 با عضویت 22 کشور و با هدف پیشبرد توسعه اقتصادی و پیشرفت اجتماعی کشورهای اسلامی بر اساس اصول شریعت اسلامی و با سرمایه اولیه به میزان 755 میلیون دینار اسلامی تشکیل شد و هم اکنون 56 کشوراز چهار قاره آسیا، آفریقا، اروپا و آمریکا در این بانک عضویت دارند.
منبع: اکو نیوز





نظرات() 




درباره وبلاگ:



آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


تبلیغات متنی:


ابر برچسبها:


نظرسنجی:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox